Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Sitesi

  • Yazıtipi boyutunu arttır
  • Varsayılan yazıtipi boyutu
  • Yazıtipi boyutunu azaltır

Doğal Gaz Enerjisi

Yazdır

Doğal Gaz Enerjisi

Nedir bu doğal gaz enerjisi?

Günlük hayatında, özellikle de kış aylarında ismini sürekli duyduğun doğal gaz, içinde pek çok gazın olduğu bir karışımdır. Doğal gazı en çok ısınmak için kullanırız. Ama birazdan doğal gazın başka pek çok yararından ve nerelerde kullandığımızdan söz edeceğim.

Doğal gaz, fosil kaynaklı bir enerji kaynağıdır.

Peki, fosil kaynaklı enerji kaynağı ne anlama geliyor? Kömür, petrol ve doğal gaz fosil kaynaklı yakıtlardır. Hepsi milyonlarca yıl önce oluştu. Ağaçlar, bitkiler ve canlılar yok olduklarında yer altındaki tabakalarda kalıp süngerimsi bir yapıya dönüştüler. Üzerleri, kum, kil ve birçok farklı mineralle örtüldü.

Yer altındaki bakteriler bu fosilleri parçalayarak milyonlarca yılın sonunda, doğal gaza dönüştürdüler. Isınmamızda ya da evimizi aydınlatmamızda, bakterilerin çok önemli bir rolü olduğunu düşünmek biraz tuhaf değil mi? Doğal gaza, genellikle petrol yataklarının yanında rastlarız. Çünkü her ikisi de aynı fosillerle oluşmak için aynı tabakada milyonlarca yıl beklemiştir. Doğal gaz da bir petrol türevidir. Doğal gazı oluşturan hidrokarbon bileşikleri, yeraltındaki petrolün de bileşenleridir.

Doğal gazın içinde ne var? Doğal gaz, içinde pek çok gaz bulunmasına rağmen nefes aldığımız havadan daha hafiftir. İşte, doğal gazı oluşturan gazların isimleri ve miktarları:

Bileşen %
Metan (CH4) 70-90
Etan (C2H6) 5-15
Propan (C3H8), Bütan (C4H10) 5
Hidrojen sülfür (H2S), Helyum(He) Karbondioksit (CO2), Azot (N2) Diğer Kalan Oran

Doğal gazın içinde nasıl bir enerji saklı? Doğal gaz, yerin çok altındaki kayaların içinde ve boşluklarda milyonlarca yıl boyunca bekledi. Onu saklandığı yerden yeryüzüne çıkarıp, evlerimize taşıdık ve hala taşımayı sürdürüyoruz. Doğal gaz cihazımızın düğmesine bastığımızda olan şey şudur: Havadaki oksijen ile doğal gaz birbirine karışır ve düğmeye basıp ateşlediğimizde alev alır. Doğal gazın içindeki gazların tamamı yanabilen gazlardır. İşte bu nedenle, doğal gazın enerjisi çok verimlidir. Doğal gaz, evimizin ısınmasını, mutfaktaki ocağımızı yakarak yemeğimizin pişmesini ve musluğumuzdan akan suyun sıcak olmasını sağlayan ısı enerjisine sahiptir. Artık, elektrik üretmek için de doğal gazın enerjisini kullanabiliyoruz.

İşte, çok merak ettiğini tahmin ettiğim bir soru: “İnsanoğlu doğal gazı nasıl ve ne zaman fark etti?” Senin için küçük bir araştırma yaptım ve şu ilginç bilgilere ulaştım. Doğal gaz, insanlar tarafından yüzlerce yıl önce keşfedilmiş. Fakat okuduğum bazı kitaplar, doğal gazın milattan önce de bilinen bir enerji kaynağı olduğunu söylüyor. 1800’lü yıllara doğru, İngiltere’de yaygın olarak kullanılmaya başlandı. 1900’lü yıllarda, doğal gazın boru hatları ile taşınabileceği keşfedildi. Böylece daha uzak yerlere ulaştırılabildi, daha çok insanın evine girdi. Sanayi sektörü geliştikçe doğal gazın elektrik üretme potansiyeli de keşfedildi. Doğal gazın elektrik üretmek için kullanılması ilk kez Amerika’da gerçekleşti.

Doğal gaz, ilk ne zaman kullanıldı? MÖ 50’de Roma’da Uesta Tapınağı’ndaki aşk tanrıçası heykelinin doğalgazdan elde edilen sürekli alev ile aydınlatıldığı bilinmektedir.

S.150’de Çin Sichuan’da tuzun çökertilmesi işleminde, yakıt olarak kullanılmak için yeraltı rezervuarlarından sızan doğalgazın bambu borularla taşındığı kayıtlara geçmiştir. n Avrupa’da 1659’da İngiltere’de bulunan doğalgaz 1790’da yaygın kullanıma girdi. Sokakların ve evlerin aydınlatılmasında, içten yanmalı motorların çalıştırılmasında büyük ölçüde doğalgazdan yararlanıldı.

1920’lerde boru hattı taşımacılığı yöntemlerinin uygulamaya konulmasıyla hızla artan doğalgaz kullanımı, özellikle II. Dünya Savaşı’ndan sonra sürekli olarak gelişti Doğalgaz enerji üretim sektöründe ilk kez Amerika'da kullanılmaya başladı. 1950'li yıllarda doğalgazı dünyada enerji tüketimindeki oranı %10'u geçmiyordu. İstanbul’da ise abonelere ilk doğalgaz 1992 yılının Ocak ayında verildi. Günümüzde enerji tüketiminin %24'ü doğal gazla karşılanıyor. Dünyada bilinen doğal gaz rezervlerinin yaklaşık 70 yıllık ömrü olduğu tahmin ediliyor. (Kaynak Wikipedia)

Arkadaşlarınla paylaşabileceğin özel bir bilgi: - - Doğal gaz kokusuzdur. Bunun için soluduğumuz havanın içinde fark edilmesi zordur. Açık kalan bir ocaktan sızan gazın kolaylıkla fark edilebilmesi için, kimyasal maddeler kullanılarak, sarımsağı andıran bir koku ile kokulandırılır.

Neden doğal gaz enerjisini tercih edelim? - Doğal gaz, borularla kolaylıkla taşınır, evimize kadar gelir. - Önceden sipariş vermemiz ya da bir yerde biriktirmemiz gerekmez. Önce kullanır, sonra kullandığımız kadarının faturasını öderiz. - Yandıktan sonra duman, is, kül gibi atıklar bırakmaz. - Atık bırakmadığı için havanın temiz kalmasını sağlar.

- Zararlı gazlar göndermediği için atmosferi korur. - Tamamı yanabildiği için kalitesi yüksektir. Bu şekilde, en uygun fiyata en verimli şekilde ısınabildiğimiz için enerji tasarrufu da sağlarız. - Ne kadar kullandığımızı sayaçta görebilir, takip edebiliriz. - İstediğimiz zaman düğmesine basıp kullanabiliriz. - Yemek pişirirken gazın bitmesi, taşıma güçlükleri, kalıntıların evi kirletmesi gibi sorunlardan uzak ailece konforlu bir yaşam sürebiliriz.

Doğal gaz ile elektrik üretmek mi? Peki ama nasıl? Doğal gazın enerjisinden yararlanarak elektrik üretebilmek için doğal gaz santrallerinin kurulması gerekir. Elektrik üretebilmek için her zaman güçlü bir kaynağa ihtiyaç duyarız. Yani santralde, kaynağın hareketle oluşturduğu gücü, kullanırız. Rüzgâr santrallerinde rüzgârın hareketi ile oluşan gücü, hidroelektrik santrallerde suyun şiddetiyle oluşan gücü, jeotermal santrallerde sıcak su buharlarının itici gücünü kullanarak santrali çalıştırırız. Burada gördüğün santrali çalıştıran şey ise doğal gazın yanma enerjisi ile oluşan güçtür.

Doğal gaz santrallerinde ne olur?

 

Doğal gaz hava ile karıştırılır ve santraldeki yanma odasında yakılır. Oluşan sıcaklık içerideki havayı genişletir. Genişleyen hava, gaz türbinin kanatlarına çarpar. Türbin kanatları dönmeye başlar. Dönme hızı, türbinde bulunan ve bisiklet dişlisine benzeyen dişlilerle daha da arttırılır. Çok hızlı dönen türbinde elektriklenme oluşur ve bu elektrik jeneratörde biriktirilir. Jeneratörlerden santralin şaft alanına, oradan da teller yardımıyla evimize ulaşır.

Türkiye doğal gazın enerjisinden ilk ne zaman faydalandı? Ülkemizde doğal gaz, ilk kez 1970 yılında Kırklareli’de bulundu ve bir çimento fabrikasında değerlendirildi. Kısa süre sonra, Mardin’de bulunan doğal gaz, yine başka bir çimento fabrikasında kullanıldı. Ülkemizdeki doğal gaz yataklarının kısıtlı olması nedeniyle, bu yıllarda kullanım çok sınırlı kaldı. Doğal gaz, 1988 yılında, başka ülkelerden taşınarak Ankara’ya getirildi. Daha sonra İstanbul, Eskişehir, İzmir gibi büyük şehirler de bu kaynağı kullanmaya başladı. 1992 yılında ise Bursa, Eskişehir ve İzmit’e kadar ulaştırıldı. Ülkemizdeki kaynakların sınırlı olması nedeniyle doğal gazın başka ülkelerden satın alınmasına ve borular yardımıyla ülkemize taşınmasına devam ediliyor.

Doğal gazı daha verimli nasıl kullanırız? Temiz, sağlıklı ve çevre dostu bir enerji kaynağı olan doğal gazı, daha az harcayarak daha verimli kullanmak için yapabileceğimiz pek çok şey var. Daha verimli ısınmak için:

 Radyatörlerin önünü boş bırakın. Böylece dışarıdan gelen hava ısınarak evinizin içine daha rahat yayılabilir.

 Kapı ve pencereleri ısı geçirmez süngerlerle kaplayın ya da yalıtımlı pencereler kullanın.

 Güneş ısısından yararlanabilmek için, sabah erken saatlerde perdeleri açın. Güneş battıktan sonra perdeleri kapatın.

 Radyatörlerin üzerine su kabı koyarak buharıyla evi nemlendirin. Nemli ortamlar daha sıcak hissedilir.

Mutfakta daha az doğal gaz harcamak için:

 Kısa süre kullanacağınız zaman sıcak suyu açmayın.

 Banyo ve mutfakta suyu çok sıcak kullanmayın.

 Yemekleri, tencerelerin büyüklüğüne uygun kapakla, uygun büyüklükte ocak üzerinde ve tamamen kapalı şekilde pişirin.

 Haşlamaları az su ile yapın.

 Tencerenin kapağını sık sık açıp kapatmayın.

 Yemekleri pişme süresinden az önce kapatıp kalan sıcaklıktan yararlanın.

 Donmuş yiyecekleri önce çözdürüp sonra pişirin.

 Kaynamaya başlayan yemeğin altını kısın.

 Düdüklü tencere kullanarak, pişirme süresini azaltın.

Daha düşük doğal gaz faturası için:

 Çatıyı, evin dış duvarını ve pencereleriniz için yalıtımlı malzemeler kullanın. Isı yalıtımı yaptığınızda evinizden dışarıya kaçan sıcaklığın%17’sini kapıdan, %40’ını duvardan, %7’sini çatıdan, %30’unu pencereden, %6’sını döşemelerden geri kazanırsınız.

 Düzenli baca temizliği yaptırın.  Evin sıcaklığını 20 – 22 arasındaki derecede tutun.

 Doğal gaz cihazınızın bakımını yaptırın.

 Radyatörlerin ayarlarını kontrol ettirin.

 Doğalgaz sobası kullanıyorsanız, soba filtrenizi cihazı kullanmaya başladıktan sonra her ay kontrol ettirin.